Sommige geïsoleerd levende stammen bevinden zich in de tragische situatie dat ze nog slechts enkele laatste leden tellen. Hieronder volgen enkele stammen die het meest bedreigd zijn.

De ‘laatste van zijn volk’

Het huis en de tuin van de 'Man van de kuil' waar hij maniok en andere groenten verbouwt. © J.Pessoa

Algemeen wordt aangenomen dat deze eenzame man de laatst overlevende is van zijn stam. Zijn stam werd waarschijnlijk uitgemoord door veeboeren die het gebied van Tanaru in de deelstaat Rondônia bezetten.

Hij leidt een eenzaam bestaan en is voortdurend op de vlucht.

We kennen zijn naam niet en weten niet tot welke stam hij behoort of welke taal hij spreekt.

Hij wordt soms eenvoudigweg aangeduid als de ‘man van de kuil’ vanwege de grote kuilen die hij graaft om dieren te vangen of om zich in te verschuilen.

Hij wijst iedere vorm van contact volledig af.

FUNAI heeft een klein stukje regenwoud afgebakend om hem te beschermen. Dit stukje bos wordt helemaal omgeven door land van veeboeren.

Eind 2009 werd de man op wrede wijze het doelwit van gewapende overvallers. In het verleden hebben veel veeboeren huurmoordenaars ingezet om ongecontacteerde Indianen in Rondônia te doden.

Piripkura, Mato Grosso

We weten niet welke naam deze mensen aan zichzelf geven, maar hun buren, de Gavião Indianen, noemen hen de Piripkura, ofwel het volk van de vlinders, omdat ze constant door het oerwoud trekken. Ze spreken het Tupi-Kawahib, dat deel uitmaakt van een taalfamilie die door verschillende volken in Brazilië wordt gesproken.

Slapende Piripkura man. © Jair Candor

De Piripkura telden ongeveer 20 mensen toen FUNAI aan het eind van de jaren ’80 van de vorige eeuw voor het eerst contact met hen maakte. Na dit contact keerden ze terug naar het woud. Sindsdien is opnieuw contact gelegd met drie leden van de stam.

In 1998 verlieten twee Piripkura mannen, Mande-í en Tucan, op eigen initiatief het woud. Een van hen was ziek en moest in het ziekenhuis worden opgenomen.

In de korte tijd die hij doorbracht in het ziekenhuis vertelde hij hoe in het recente verleden zijn volk veel talrijker was en beschreef hij hoe ze door blanken waren uitgemoord, en hoe hij en zijn enige metgezel zich jagend, vissend en verzamelend door het oerwoud bewogen.

We weten niet of er nog andere Piripkura overlevenden zijn. Maar Mande-í en Tucan lopen groot gevaar nu er voortdurend houthakkers illegaal hun land binnendringen, hun bospaden blokkeren en hen het jagen onmogelijk maken.

FUNAI heeft een voorlopig verbod uitgevaardigd op het zonder toestemming betreden van het land van de Piripkura en het in dit gebied starten van economische activiteiten.

Maar als de overheid niet direct stappen onderneemt om hun land in kaart te brengen en te registreren als hun wettig eigendom, dan zouden de laatst overlevenden van de Piripkura wel eens voor altijd kunnen verdwijnen.

Kawahiva, Rio Pardo, Mato Grosso

Er is weinig bekend over deze stam maar aangenomen wordt dat ze behoren tot de Kawahiva groep. Volgens een schatting van FUNAI telden ze enkele jaren geleden ongeveer 50 mensen, maar hun aantal is op dit moment misschien nóg geringer.

Een overhaast verlaten huis van geïsoleerd levende Indianen, Rio Pardo, Brazilië. © Survival

Er zijn aanwijzingen dat ze geen kinderen meer krijgen omdat ze constant op de vlucht zijn voor houthakkers en andere indringers. Omdat ze geen vaste verblijfplaats meer hebben kunnen ze geen gewassen verbouwen en zijn ze geheel afhankelijk van de jacht en de visvangst.

Hun land wordt nog niet beschermd en daarom is er een groot gevaar dat ze, als volk, niet zullen overleven. Houthakkers die veelal opereren vanuit Colniza, één van de gevaarlijkste grenssteden in Brazilië in één van de meest ontboste regio’s in het Amazonegebied, dringen voortdurend hun wouden binnen.

Geheel onverwacht heeft de openbare aanklager van de deelstaat een onderzoek ingesteld naar de genocide op deze Kawahiva. Volgens de definitie van de Verenigde Naties is genocide het ‘opzettelijk een groep onderwerpen aan levensomstandigheden die gericht zijn op de gehele of gedeeltelijke fysieke vernietiging van deze groep’.

Er zijn sterke aanwijzingen dat houthakkers hen doelbewust dwingen om hun huizen te verlaten en een vluchtend bestaan te leiden.

Korubo, Javari Vallei

Gelegen op de grens van Brazilië en Peru biedt de Javari Vallei een thuis aan zeven volken waarmee contact is gemaakt en aan zeven groepen die geen contact hebben met de buitenwereld, waarmee dit een van de grootste concentraties van ongecontacteerde stammen in Brazilië is.

Korubo vrouw met kind in de Javari vallei tijdens het eerste contact. © Erling Soderstrom

Een van deze groepen, de Korubo, zijn in het gebied bekend als de ‘caceteiros’ of ‘knuppelmannen’ vanwege de grote knuppels die ze gebruiken om zich te beschermen.

In 1996 maakte FUNAI contact met een groep van 30 Korubo die zich hadden afgescheiden van de hoofdgroep. Deze hoofdgroep, waarmee geen contact is gemaakt, vermijdt consequent ook contact met de omringende gemeenschappen.

Dodelijke ziekten, overgedragen door buitenstaanders, besmetten de groepen in het gebied die onderling contact met elkaar hebben. Men vreest nu dat deze ziekten ook overgedragen zullen worden aan de ongecontacteerde groepen, met alle tragische gevolgen van dien.